Somalische wilde ezel

Somalische wilde ezel
(Equus africanus somalicus)

Schofthoogte:   125-145 cm
Gewicht:             230-275 kg
Verspreiding:    Somalië en kleine stukjes van Eritrea en Ethiopië
Dieet:                 Grassen, boombast en bladeren
Bedreigd?          Ja, heel erg

12 LS22 Somali wild ass 1240px wmWilde en tamme ezels
Bijna alle dieren die wij houden, in huis of op de boerderij, zijn tam. Het zijn geen wilde dieren meer: ze zijn over het algemeen vriendelijk, schrikken niet zo erg en kunnen makkelijk samen gehouden worden. Denk bijvoorbeeld aan paarden, schapen, kippen, koeien en honden, of kamelen zoals uit het vorige verhaal. We zouden ons leven niet meer zonder ze voor kunnen stellen – vroeger konden we vaak niet eens zonder ze leven en andersom geldt het meestal ook. Al deze dieren zijn gedomesticeerd en veel van hen hebben menselijke verzorging nodig om te overleven. Of een soort wel of niet gedomesticeerd is, is niet altijd makkelijk om precies te zeggen. Normaal gesproken slaat het begrip op diersoorten die door de mens zijn aangepast om ons beter te bevallen, vaak door ze vriendelijker te maken en ze er anders uit te laten zien. Echter, er zijn ook gedomesticeerde dieren die nog heel wild kunnen doen, terwijl je bijvoorbeeld grasparkieten heel goed tam kan maken en in allerlei kleuren zijn gekweekt, maar toch als wilde dieren tellen. Het belangrijkste om te onthouden is dat elke gedomesticeerde diersoort een wilde voorouder heeft. Neem bijvoorbeeld de hond, die uit de wolf is ontstaan, of het varken dat van everzwijnen afstamt.

Zo ook gedomesticeerde ezeltjes net als Sam. Hun voorouders komen uit Afrika: het zijn de Afrikaanse wilde ezels. Die zijn heel wat anders dan de lieve, soms pluizige ezels bij ons in de wei. Het zijn stoere, harde dieren die in een paar van de droogste en onherbergzaamste gebieden op aarde overleven. Ze komen samen in kuddes, net als de meeste andere paardachtigen, en trekken door hun leefgebied op zoek naar voedsel en water. Het meeste vocht dat ze nodig hebben halen ze uit de planten die ze eten, en ze kunnen met maar heel weinig drinken overleven. Afrikaanse wilde ezels zijn niet de enige wilde ezels ter wereld: een stuk verderop in Azië en het Midden-Oosten vind je ook nog de Kiang en de Onager. Ze lijken nogal op hun Afrikaanse verwanten, en hoewel sommige Kiangs zijn getemd om voor mensen te werken staan Onagers beroemd om het feit dat ze ontembaar zijn. Niet alle diersoorten kunnen namelijk gedomesticeerd worden. Het hangt er maar net vanaf hoe snel en makkelijk een soort zich aanpast. Vossen bijvoorbeeld zijn relatief makkelijk te domesticeren. Als je telkens de liefste vossen uit een groep uitzoekt en die met elkaar kruist, krijg je binnen enkele tientallen generaties vossen die een heel stuk rustiger zijn dan hun wilde soortgenoten, die vriendelijk naar mensen keffen en met hun staart kwispelen als een hond. Zo zijn uit Afrikaanse wilde ezels de tamme ezels van nu gefokt, en onze tamme paarden uit hun wilde voorouders. Maar met de Onager lukt dat dus niet. Het maakt niet uit hoe zorgvuldig je ‘lieve’ dieren uitzoekt, hun nakomelingen blijven allemaal onvoorspelbaar, opgewonden en wild.

Zebrastrepen
De Afrikaanse wilde ezel heeft, behalve de tamme ezel, nog twee ondersoorten: de Nubische wilde ezel, die het meest lijkt op onze gedomesticeerde ezels en daar waarschijnlijk ook de voorouder van is, en de Somalische wilde ezel, die op de tekening staat. Een streep op hun schouder zoals de Nubische en tamme ezels hebben ze niet, maar zebrastrepen wel! Kijk maar naar hun benen. Die strepen zijn geen toeval, want de Afrikaanse wilde ezel is ook heel nauw verwant aan de zebra’s. Net als paarden kunnen ze zelfs gekruist worden en zo een hybride zebra-ezel baby maken! Die lijkt dan op een Somalische wilde ezel, alleen gaan de strepen verder door op zijn schouders en kont.

Bedreigd
Normale Somalische wilde ezels zijn echter, behalve hun zebrastrepen, voornamelijk muisgrijs tot zanderig bruin, met een lichtere buik en benen. Deze kleur helpt ze niet op te vallen in hun woestijn en steppe thuis, wat handig is omdat roofdieren je dan ook niet zo snel zien. Vroeger woonden er cheeta’s en leeuwen in het leefgebied van de Nubische wilde ezel, nu zijn die daar grotendeels uitgestorven en is de mens hun enige vijand. Niet alleen verwoesten mensen hun habitat, maar vooral vroeger werden grote aantallen van Afrikaanse wilde ezels gevangen om ze te temmen. Afrikaanse wilde ezels zijn nu een kritiek bedreigde soort en hun aantallen blijven afnemen, onder andere doordat ze zo veel met tamme ezels kruisen, waardoor ‘pure’ Afrikaanse wilde ezels steeds zeldzamer worden. De Nubische wilde ezel is waarschijnlijk zelfs uitgestorven in het wild sinds 1950, en men dacht dat de enige Nubische ezels in dierentuinen liepen – tot in 2014 werd vastgesteld dat de ontelbare verwilderde ezels op Bonaire, een eiland van de Nederlandse Antillen, eigenlijk allemaal Nubische wilde ezels zijn! Jammer genoeg worden de ezels daar als plaag gezien, en worden drachtige ezels gevangen en mannetjes gecastreerd zodat ze zich niet meer kunnen voortplanten. Na grote druk van wetenschappers en de rest van de wereld waren de castraties stopgezet voor 6 maanden (het vangen van drachtige vrouwtjes ging nog door). Inmiddels is de halfjaarperiode doorlopen, en is het nog steeds onzeker wat het lot zal zijn van de Nubische wilde ezels op Bonaire.